Meerwaarde op aandelen: wat de belasting van 2026 verandert voor uw patrimoniumvennootschap

Wat in werking is getreden

Op 1 januari 2026 voerde België een belasting in op meerwaarden op financiële activa, aanvankelijk voorgesteld als « solidariteitsbijdrage ». Het algemene stelsel voorziet een tarief van 10 %, met een jaarlijks geïndexeerde vrijstelling van 10.000 EUR die tot 15.000 EUR kan oplopen als u ze de voorgaande jaren niet gebruikte.

Dat algemene stelsel zal echter niet het uwe zijn. Wie een patrimoniumvennootschap bezit, valt vrijwel zeker onder een ander stelsel.

Het stelsel dat u aanbelangt: het aanmerkelijk belang

Zodra u minstens 20 % van de rechten bezit in de vennootschap waarvan de aandelen worden overgedragen, valt u onder het stelsel van het « aanmerkelijk belang ».

Eén punt wordt geregeld verkeerd begrepen: de drempel van 20 % wordt per individuele aandeelhouder beoordeeld, niet op familieniveau, op het ogenblik van de overdracht. Twee echtgenoten die elk 15 % bezitten halen ze niet. In een broer-zusverband valt een broer met 25 % eronder, terwijl een zus met 18 % in het algemene stelsel blijft.

Het stelsel is uitdrukkelijk van toepassing op holding-, management- en patrimoniumvennootschappen, niet enkel op werkvennootschappen. Met andere woorden: het viseert u rechtstreeks.

Het tarief is progressief, na vrijstelling van de eerste schijf:

• Eerste 1.000.000 EUR vrijgesteld
• 1 tot 2,5 miljoen 1,25 %
• 2,5 tot 5 miljoen 2,50 %
• 5 tot 10 miljoen 5 %
• boven 10 miljoen 10 %

Let op de periodiciteit: de vrijstelling van het eerste miljoen geldt één keer per periode van vijf jaar, niet jaarlijks.

Wat beschermd blijft: de foto op 31 december 2025

Dit is het belangrijkste punt van dit artikel, en het meest verwaarloosde.

Enkel meerwaarden die vanaf 1 januari 2026 zijn opgebouwd, zijn belastbaar. De waarde van uw aandelen op 31 december 2025 wordt uw fiscale aanschaffingswaarde. Twintig of dertig jaar meerwaarde opgebouwd vóór die datum blijft buiten het bereik van de belasting.

U moet die waarde wel kunnen aantonen. Voor beursgenoteerde aandelen is ze openbaar en onbetwistbaar. Voor de niet-genoteerde aandelen van een patrimoniumvennootschap is ze dat niet: ze moet worden vastgesteld, gedocumenteerd en verdedigbaar zijn.

Verkoopt u in 2027 of 2028 zonder een degelijke waardering per 31 december 2025, dan discussieert u met de administratie over welk deel van de meerwaarde historisch is en welk deel belastbaar. Die discussie bereidt u vooraf voor, niet tijdens een controle.

Twee valkuilen

De interne meerwaarde, belast aan 33 %. Draagt u uw aandelen over aan een vennootschap die u controleert, rechtstreeks of via familieleden, dan geldt noch het algemene tarief noch het progressieve tarief: het is 33 %. Exitconstructies via een persoonlijke holding zijn het rechtstreekse doelwit.

Overdracht buiten de Europese Economische Ruimte, belast aan 16,5 %. Is de koper een entiteit buiten de EER, dan geldt een enkel tarief van 16,5 %, waarbij de vrijstelling van het eerste miljoen behouden blijft. Dit verlengt een regel die al bestond, en het is de reden waarom een waarborgclausule daarover in elke ernstige overdrachtsovereenkomst staat.

Wat het concreet verandert voor een verkoper

De share deal blijft duidelijk voordeliger dan de asset deal. De panden verkopen brengt vennootschapsbelasting op de meerwaarde met zich mee (25 %), daarna roerende voorheffing om de opbrengst uit de vennootschap te halen, en laat een lege schelp achter om te vereffenen. De aandelen verkopen, met een eerste miljoen vrijgesteld en een tarief dat op 1,25 % begint, is niet vergelijkbaar. De nieuwe belasting corrigeert in de marge; ze keert de logica niet om.

Waardering wordt een oefening op twee data. De waarde van vandaag dient om de prijs te onderhandelen. De waarde op 31 december 2025 dient om de belastbare basis vast te stellen. Dat zijn twee aparte berekeningen, en de tweede laat zich niet achteraf improviseren.

Timing telt meer dan vroeger. De vrijstelling van een miljoen wordt maar om de vijf jaar aangevuld. Voor een familie met meerdere vennootschappen, of voor broers en zussen die op verschillende momenten willen verkopen, is de volgorde niet langer neutraal.

Wat nu te doen

• Laat een gedocumenteerde waardering van uw aandelen per 31 december 2025 opstellen, als dat nog niet gebeurd is.
• Ga na wie individueel wat bezit, om elke aandeelhouder tegenover de drempel van 20 % te situeren.
• Worden meerdere overdrachten overwogen, plan ze dan over de vijfjarige horizon van de vrijstelling.